به گواه تاریخ محمدرضا پهلوی سلطنت از دست رفته خود را در جریان کودتای 28 مرداد از امریکایی ها هدیه گرفت. فارغ از دلایل امریکا برای ساقط نمودن حکومت مردمی دکتر مصدق، شاه ایران خود را مدیون امریکا می دانست؛ از اینرو بعد از کودتا عملا شاه به متحد استراتزیک امریکا در منطقه تبدیل شد.

در رسانه های دولتی چنان وانمود می شد که کودتای آمریکایی- انگلیسی امری قانونی و برای دفاع از کیان کشور بود و بدین ترتیب مصدق و مصدقیان یاغیان این کشور بودند....

کاتم هرچند برای ایرانیان به‌واسطه‌ی نقش‌اش در کودتای ۲۸ مرداد، بدنام است؛ لیکن، نمادی است از هوش و نظریه‌پردازی در عرصه‌ی سیاست و از این حیث چیزی از همتای خود برژینسکی کم نمی‌آورد. در شصت‌وپنجمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد رجوع به دریچه‌ی ذهنِ یکی از طرّاحان آن، عبرت‌آموز است.

اولین و مهمترین اعتراض سیاسی به موضوع کودتا و دستگیری مصدق را می‌توان در جنبش دانشجویی دید.

در حافظه تاریخی ملت ایران ، روز 28 مرداد 1332 یادآور خیانت دولتین امریکا و انگلیس به ملت ایران می باشد. کودتایی که در این روز با همکاری سازمانهای اطلاعاتی امریکا و انگلیس علیه اراده ملی ایران طراحی و عملیاتی گردید؛ دولت ملی و قانونی دکتر مصدق را از نخست وزیری برکنار نمود و بار دیگر با همکاری قدرتهای خارجی، دیکتاتوری نظامی پهلوی دوم پایه های حکومت خود ...

کودتای ۲۸ مرداد کودتایی است که با طرح و حمایت مالی سازمان مخفی اطلاعات بریتانیا و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، علیه دولت دکتر محمد مصدق در مرداد ۱۳۳۲ به انجام رسید.

جمال الدین اخوی (وزیر دادگستری) ابوالقاسم پناهی (وزیر کار) جهانشاه صالح (وزیر بهداری) حسین عدل (وزیر کشاورزی)   رضا جعفری (کفیل وزارت فرهنگ) عباس فرزانگان (کفیل وزارت پست و تلگراف و تلفن)   عباس گرزن (وزیر راه)     عبدالله انتظام (وزیر امور خارجه) عبدالله هدایت (وزیر جنگ) علی ...

نظام سلطه برای اجرای سیاست مورد نظر خود، دو جریان را نشانه رفت. نخستین جریان، جریان مذهبی به رهبری علما و روحانیون مانند آیت‌الله کاشانی و آقای لنکرانی بود. برای اینکه تعداد زیادی از روحانیون مانند آیت‌الله سید رضا زنجانی از پیشتازان نهضت ملی شدن صنعت نفت بودند مردم نیز همراه رهبران خود بودند.

دولت آمریکا در آن سالها یعنی سالهای 1329 -1330 از ملی کردن صنعت نفت پشتیبانی می کرد حتی به انگلستان فشار می آورد که قانون ملی کردن نفت را به رسمیت بشناسد بنابراین سیاست آمریکا و انگلستان هم در تضاد بود و این تضاید باید دولت مصدق از آن استفاده می کرد و قانون ملی کردن نفت را اجرا می کرد اما اینکه چرا در خلال دو سال و چهار ماه نخست وزیر مصدق این عوامل ...

با پیروزی کودتا که با امکانات مالی بریتانیا و آمریکا و حضور عوامل داخلی در صحنه به انجام رسید، شاه دوباره به کشور بازگشت. تقریبا تمامی مدیران و کارگزاران دولت مصدق بازداشت شدند. برخی مثل دکتر فاطمی به اعدام محکوم شدند و دیگرانی به زندان. در این میان اعضای فعال حزب توده نیز دستگیر و برخی افسران توده‌ای اعدام شدند. سران حزب نیز به خارج از کشور گریختند....

در آن زمان، تعداد کمی از ایرانشناسان یا ناظرین سیاسی، اهمیت درازمدت آنچه را که در حال وقوع بود، درک می‌کردند. «تی. کویلریانگ» از دانشگاه پرینستون، در این مورد استثناء است. وی شاهد دست اول احساسات ضدآمریکایی در ایران در واکنش نسبت به موافقت‌نامة وضعیت نیروها، یا همان کاپیتولاسیون بود. یانگ در ماه آوریل 1965، طی مقاله‌ای در دانشگاه هاروارد، موقعیت را ...

در واقع دکتر مصدق به جای استفاده از ظرفیت¬های موجود در مجلس، از ابتدای به قدرت رسیدن خود به تضعیف و بی اهمیت جلوه دادن مجلس پرداخت و گفت هرجا که مردم هستند، مجلس همانجاست.

چند ماه پس از کودتای 28 مرداد دکتر دانلد. ان. ویلبر مأمور ارشد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا و یکی از طراحان و فعالان اصلی کودتا جزوه ای به نام « سرنگونی مصدق، نخست وزیر ایران» تهیه کرد که در آن ضمن بیان چگونگی شکل گیری پروژه کودتا به نام پروژه آژاکس، به شرح رویدادهایی پرداخته است که منجر به سرنگونی دکتر محمد مصدق شد ...

پس از شکست کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲، بازداشت کودتاچیان آغاز شد، در این بین خبر از یک چمدان اطلاعات مرتبط با کودتا در اتاق ارنست پرون به میان آمد و در پی آن بازداشت افرادی همچون هیراد، رییس دفتر شاه، کسرائی از اعضای گارد شاهنشاهی، بقایی و زهری از اعضای حزب واحد مجلس هفدهم و بسیاری از نظامیان که در میان آنها، نام سرهنگ نصیری، سرلشگر باتمانقلیچ و سرتیپ شیبانی ...

آیت الله کاشانی علیرغم تمامی بی مهری ها قبل از وقوع کودتا، در نامه ای خطر وقوع کودتا را به دکتر مصدق گوشزد نموده و به او پیشنهاد همکاری و اتحاد در جلوگیری از توطئه های دشمنان را می دهد، متن نامه به شرح ذیل است...